Envanter yönetimi, işletmelerin en büyük maliyet kalemlerinden biridir. Fazla stok nakit akışını tıkar, az stok ise satış kaybına neden olur. Peki optimal nokta nasıl bulunur?
📦 Envanter Optimizasyonunun Temelleri
Başarılı envanter yönetimi üç temel prensibe dayanır:
1. Doğru Miktar
Ne çok ne az — tam ihtiyaç kadar stok tutun
2. Doğru Zaman
Müşteri talebiyle mükemmel senkronizasyon
3. Doğru Yer
Talebe en yakın konumda konuşlandırma
📊 ABC-XYZ Analizi
Tüm ürünlere aynı şekilde yaklaşmayın. Segmentasyon yaparak kaynaklarınızı verimli kullanın:
🅰️ A Sınıfı Ürünler
Yüksek değer, yüksek öncelik — Gelirinizin %80'ini sağlayan ürünlerin %20'si. Günlük takip ve detaylı analiz gerektirir.
🅱️ B Sınıfı Ürünler
Orta değer, standart yönetim — Haftalık review ve otomatik yenileme kuralları ile yönetilir.
🅾️ C Sınıfı Ürünler
Düşük değer, basit kurallar — Min-max stoklama ve periyodik kontrol yeterlidir.
XYZ analizi ile talep değişkenliğini de ekleyin:
🔢 Güvenlik Stoğu Hesaplama
Formül basit görünse de parametreler kritiktir:
Güvenlik Stoğu = Z-değeri × √(Lead Time × σ²talep + Talep² × σ²lead time)
💡 Pratik İpuçları
- Servis seviyesi hedefini ürün segmentine göre belirleyin (A: %99, B: %95, C: %90)
- Tedarikçi güvenilirliğini formüle dahil edin — güvenilmez tedarikçiler için daha yüksek güvenlik stoğu
- Mevsimsellik dönemlerinde dinamik ayarlama yapın
- Lead time variasyonunu hafife almayın — bazen talepten daha kritik
🔄 Sürekli İyileştirme Döngüsü
Envanter yönetimi tek seferlik bir proje değil, sürekli bir süreçtir:
KPI'ları Belirleyin
Stok devir hızı, servis seviyesi, obsolete stok oranı gibi metrikleri takip edin.
Düzenli Review Toplantıları
Haftalık operasyonel, aylık taktik ve çeyreklik stratejik toplantılar düzenleyin.
Root Cause Analizi
Stok kesintisi veya fazla stok durumlarında kök nedeni bulun ve sistemi iyileştirin.
Benchmark ve En İyi Uygulamalar
Sektördeki en iyi uygulamaları takip edin ve adapte edin.
🎯 Sonuç
Envanter optimizasyonu sürekli bir yolculuktur. Doğru araçlar, doğru metrikler ve disiplinli bir yaklaşımla nakit akışınızı iyileştirirken müşteri memnuniyetini de artırabilirsiniz.
Yazar
Zeynep Arslan
Envanter Uzmanı
Perakende ve üretim sektörlerinde envanter optimizasyonu projeleri yürüten uzman.